Marand

   مرند

     
 

تاريخ شهر مرند به چند قرن قبل از ميلاد مسيح مي‌رسد. در دايره المعارف بزرگ اسلامي آمده است كه مرند مركز سكونت اقوامي مهم در دوره كلده و آشوربود. بطلميوس جغرافي‌دان يوناني كه حدود دو قرن قبل از ميلاد مي‌زيست، از اين شهر به نام ماندگارنا نام مي برند. به روايت تاريخ نويسان، كلمه مرند در زبان ارمني به معناي دفن يا دفينه است و گويند مرند مدفن حضرت نوح پيغمبر بوده است. به عقيده ويليامز جكسون، مرند پايتخت شهرستان واسپورگان در دوره ساسانيان بود و بقاياي آتشكده‌اي درتپه خاكستري مرند دليل آن است.در سفرنامه ويليامز جكسون ( امريكايي ) درباره وجه تسميه مرند آمده است كه بناي اين شهر به امر دختر ترسايي به نام ماريا گذاشته شد. وي كليساي بزرگي دراين محل بنا كرد كه اكنون مسجد جامع شهر است؛ به همين دليل نام اين شهر ماريانا خوانده شد كه بعدها به مريند، مروند، مارايانه و سپس به مرند تغيير يافت. در روايت ديگري وجه تسميه شهر مرند را تغيير يافته كلمه مادوند و مارند يعني محل زندگي مادها ذكر كرده‌اند. آثار كليساي قديمي اين شهر هنوز پابرجاست و صليب‌هايي بزرگ و كوچك به شكلي زيبا دور تا دور قسمت فوقاني آن را پوشانده‌اند. به روايتي ديگر مرند يا مارند يا مادوند زماني پايتخت حكومت مادها بود. شواهد تاريخي نشان مي‌دهد كه مرند در روزگار قيام بابك خرمدين جزو قلمروي او بود و محمد روادي حكمران مرند از بابك اطاعت مي‌كرد. پس از دوره رواديان، ديگر نامي از مرند برده نمي‌شود، ولي وقايع عمومي منطقه نشان مي‌دهد كه اين ناحيه تا حدود نخجوان، ايروان، تفليس، شيروان، شماخي، خوي و وان محل نبرد حكومت‌هاي آذربايجان، گرجستان و ارمنستان از يك سو و فرستادگان خلفا از سوي ديگر بود.با برقراري نظام ايلخاني پس از حملات مغول، سلاطين ايلخاني بر مراغه، تبريز و سلطانيه حكومت راندند. در دوره تيموريان و پس از آن مرند مانند ساير شهرها دچار غارت و جنگ و ويراني شد. در دوران صفويه به خصوص در زمان شاه اسماعيل اول كه ايرانيان در جنگ چالدران شكست خوردند، تمامي آذربايجان به تصرف عثماني‌ها درآمد و مرند هم مانند ساير شهرها ازاين قاعده مستثني نبود. حتي به دليل موقعيت سوق‌الجيشي، بيشتر از ساير نقاط مورد تاخت و تاز قرار گرفت.در زمان شاه عباس، حكومت مرند به اميري به نام سلطان جمشيد خان دنبلي داده شد و اين شهر مركزيت حكومتي پيدا كرد. در سال 1016 هجري شاه عباس براي نبرد با عثمانيان مرند را پايگاه خود قرار داد.در دوره قاجاريه به دليل رونق فعاليت‌هاي صنعتي، بازرگاني و معدني ماوراء ارس و داد و ستد بين تبريز و خوي با باكو و تفليس و مهاجرت و مسافرت مردم آذربايجان به روسيه همچنين لزوم مبادلات پستي و راه كارواني، بر شهرت و آباداني مرند افزوده شد. در دوره انقلاب مشروطيت شجاع نظام مرندي در مرند، زنوز، علمدار و گرگر به مخالفت با مشروطيت و طرفداري از استبداد برخاست. دراين زمان راه مرند راه بازرگاني ايران به اروپا و روسيه بود و براي تبريز از لحاظ تأمين آذوقه و مايحتاج زندگي اهميت اساسي داشت. اين راه بارها توسط افراد شجاع نطام مرندي مسدود شد؛ اما سرانجام اين مرد با يك بمب پستي كه توسط مشروطه‌خواه معروف حيدر عمو اوغلي از تبريز فرستاده شد، به هلاكت رسيد. آزاديخواهان و مجاهدان مرند همواره يار و ياور ستارخان در انقلاب مشروطه بودند.

 
  هرزندات شرقي كشكسراي بناب  
  ايستگاه هرزند ديزج حسين بيگ بناب  
  بابره عليا يالقوزاغاج گوشه درق  
  هرزندجديد زنجيره النجق  
  هاويستين ارلان مجيداباد  
  مياب نوراباد نوجه ده درق  
  اويندين كهنه سو اردكلو  
  بابره سفلي ارسي قينر  
  هرزندعتيق قرخلار دوگيجان  
  خانه سر خلخال زرغان  
  دارانداش سيدلو اسداغي  
  قره تپه درويش محمد جواش  
  ميزاب قراجه فيض اله دولت اباد  
  هرزندات غربي حيدراباد/موتوراب دولت اباد  
  گلين قيه ايلات يالقوزاغاج تازه كنداخوند  
  ايستگاه زال قاپولوخ ابرغان  
  پيراسحق قراجه محمد ساري تپه  
  ديزج قربان وانلوجق هوجقان  
  قره گوز جامعه بزرگ بنگين  
  چايكسن سرخه كوهناب  
  مولو قرمزي قشلاق نوجه ده شيخلر  
  چراگاه امير /چرك امير گزافر زنوزق  
  عريان تپه ميشاب شمالي هريس  
  قره بلاغ كندلج زنوزق  
  ينگجه سادات بخش كند گله خانه  
  زال ديزج عليا كوه كمر  
  كراب عيش اباد چرچر  
  ذوالبين سگبان /سيوان درق  
  ليوار انامق زمهرير  
  گله بان پيام يكانات  
  مركيد محبوب اباد يكان كهريز  
  حصارحاج محمد بهرام اصلي كندي  
  حصارحاج احمد پيربالا بهشت دره سي  
  حصارعباس وكيل/حصارعباسعلي / ملايوسف شامقلوي عليا  
  باروج شوردرق يكان عليا  
  روم قويوسي ديده بان ينگجه يارانميش  
  قوش قيه سي گلجار حبيب كندي  
  مركيدخرابه سي   اغ كهريز  
  ارباتان   كهريز  
  قلندر   ينگجه كرد  
  گل زار   اميراباد  
  فارفار   شامقلوي سفلي  
  قميش اغل   عرب كهريز  
      قيصر  
      مغولو  
      يكان سعدي  
      قوچ علي كندي