Kerman

    کرمان

     
 

در مدارك تاريخي و جغرافيايي اسلامي اين منطقه كرمان ، كارمانيا ، ژرمانيا ، كرمانيا ، كريمان ، كارماني و كرماني ذكر شده است. اگر كارمان را دو كلمه بگيريم كار به معني جنگ و مان به مفهوم محل است كه در مجموع معني جايگاه دلاوري و نبرد دارد. بعضي از جغرافيادانان ، نام قديم اين شهر را گواشير ( بردشير ) خوانده‌اند . گفته مي‌شود؛ گواشير همان كوره اردشير يا شهر اردشير بوده است كه به تدريج به گواشير تبديل شده است. به استناد منابع تواريخ عرب و يهود، كرمان منسوب به كرمان بن‌‌هيتال بن ارفحشد بن سام بن نوح است و نام آن در كتيبه بيستون به صورت يوتيه ذكر شده است . در دوره ساسانيان فرمانرواي كرمان ، عنوان شاه داشت، چنانكه بهرام چهارم ( 388 ـ 389 م. ) به مناسبت اينكه در زمان پدرش والي كرمان بود به كرمانشاه ( شاه كرمان ) معروف بود. در اين دوره سيرجان مهم‌ترين ناحيه كرمان محسوب مي‌شد. كرمان در دوره اسلامي و مقارن با 21 تا 24 هـ . ق و سال‌هاي بعد از آن تلاطمات سياسي زيادي را شاهد بود. عمربن‌خطاب در اين زمان سهيل عدي و عبدالله عتبان را مأمور فتح كرمان كرد. سرداران نامبرده با گرفتن اندك جزيه‌اي از حاكم كرمان به مدينه مراجعت كردند. يزدگردسوم در سال 29 هـ . ق در مقابل حمله اعراب به كرمان گريخت. گفته مي‌شود كه تا آن زمان هنوز هم ساكنين كرمان نسبت به وي وفادار مانده بودند. در سال 31 هـ ق مردم كرمان به جرم ندادن جزيه مورد هجوم سردار عرب ، عبدالله بن عامر قرار گرفتند. وي كه از سوي عثمان مأمور فتح كرمان شده بود، بدون مقاومت اهالي ، كرمان را فتح كرده و جزيه چندين سال عقب افتاده را هم از اهالي باز پس گرفت و مجاشع بن مسعود را با يك هزار تن سپاه به حكومت كرمان برگزيد و خود عازم خراسان گرديد. در درگيري‌هايي كه بين اهالي و سپاه عرب درگرفت با مداخله نيروهاي كمكي عبدالله بن عامر ، كرمان به تصرف كامل مسلمانان درآمد و مجاشع در دوران خلافت عثمان و علي بن ابيطالب عليه‌السلام ، كماكان حاكم كرمان ماند. در دوره خلافت بني‌اميه شورش‌هايي در كرمان برپا شد. عبدالرحمن بن اشعث از طرف امويان به جاي مجاشع به حكومت كرمان منصوب شد. در زمان خلافت عمر بن عبدالعزيز ( 99ـ101 هـ . ق) غسان نامي به حكومت كرمان منصوب گرديد . در دوران حكومت وي كرمان رو به آبادي نهاد و بسياري از آتشكده‌هاي زرتشتيان كه به آن‌ها مجوسيه مي‌گفتند ، خراب شد. در زمان خلفاي بني عباس حوادث مهمي در كرمان روي نداد . در اين دروه كرمان در معرض حمله اقوامي كه قبل از اسلام در بنادر خليج فارس مي‌زيستند قرار گرفت . ولي معتصم آن‌ها را شكست داده و از كرمان خارج كرد. در سال 253 هـ ق. كرمان به تصرف يعقوب ليث مؤسس سلسله صفاريان درآمد. بعد از وي برادرش عمروفارس ، كرمان و سيستان را در تصرف داشت. در سال 266 هـ . ق كرمان به تصرف سامانيان درآمد ، ليكن در سال 267 ، عمرو بار ديگر بر كرمان استيلا يافت. بعد از درگذشت عمروليث حكام كرمان توسط امراي سلسله ساماني تعيين مي‌شد. در سال 315 هـ . ق . كرمان به تصرف معزالدوله ديلمي در آمد و ديلميان چندين دهه بر اين شهر حكومت راندند . بعداً بر سر تصرف كرمان ميان خاندان آل بويه اختلاف افتاد و كشمكش‌ ميان ديلميان و آل بويه تا سال‌ها ادامه داشت و در اين زمان نيز حكومت كرمان به دفعات دست به دست مي‌شد، تا اينكه در سال 433 هـ . ق. كرمان به تصرف آلب ارسلان سلجوقي درآمد و وي مؤسس لاجقه كرمان شد كه حكومت آنان تا سال 583 هـ .ق . ادامه داشت. به گفته ياقوت حموي كرمان در دوره سلاجقه از بهترين و آبادترين بلاد محسوب مي‌شد. در اواخر دوران زمامداري اين سلسله ، اوضاع داخلي كرمان دستخوش هرج و مرج گرديد و نابساماني آن با حمله غزان شدت يافت.
در سال 583 هـ.ق. غزاق بر كرمان مسلط شدند و زرند را موقتاً مركز ايالت خود قرار دادند. در اين دوره ملك دينار غزنوي حاكم كرمان بود. بعد از درگذشت ملك دينار پسرش علاء الدين فرخ شاه ( 591 ـ 592 هـ .ق ) به جاي او نشست ، در دوران وي كرمان دستخوش آشوب و ناامني گرديد و جمعي از امراء ، به نام علاء الدين تكش خوارزمشاه خطبه خواندند ( 568 ـ 598 هـ.ق) خوارزمشاه هم از اين موقعيت استفاده كرده و سپاهي را از خراسان مأمور تصرف كرمان كرد . در نتيجه در سال 592 هـ . ق. كرمان ضميمه قلمرو خوارزمشاهيان گرديد و هندوخان پسر علاء الدين تكش خوارزمشاه حاكم آنجا شد. مقارن درگذشت تكش باز كرمان ميدان تاخت و تاز تركمانان غز شد. در اين ايام ملوك شبانكاره به كرات براي سركوبي غزان به كرمان تاختند تا سرانجام اين ايالت را به تصرف خود درآوردند، ليكن بر اثر ظلم و بيدادگري حكام شبانكاره اهالي به جان آمده عليه اين قوم سربه شورش برداشتند و عجم شاه يكي ديگر از پسران ملك دينار را كه در زمان هندوخان روانه خوارزم شده بود و در اين زمان در كرمان بسر مي‌برد، به اميري انتخاب كردند. در همين گيرو دار اتابك مظفرالدين سعد بن زنگي ( 599 ـ 623 هـ.ق) كه با ملوك شبانكاره در زد و خورد بود، كرمان را يكبار در سال 600 و بار ديگر در سال 602 هـ.ق به تصرف خود درآورد و كرمان تا سال 607 بوسيله يكي از گماشتگان اتابك سعد اداره مي‌شد. در اين سال گماشته اتابك از فرمان مخدوم خود سرپيچيد و بار ديگر اوضاع كرمان آشفته شد. در همين زمان تاج‌الدين ابوبكر كه از طرف سلطان محمد خوارزمشاه بر شهر زوزن و قهستان حكومت مي‌كرد، از اين هرج و مرج استفاده كرده و كرمان را به تصرف خود درآورد. در سال 619 هـ.ق مقارن رسيدن چنگيزخان به خراسان براق حاجب ( قتلغ خان ) از امراي خوارزمشاهي بر كرمان استيلا يافت و رسماً سلسله قراختائيان را بنيان گذاشت. اين سلسله از 619 تا 703 هـ . ق در كرمان سلطنت كردند. در زمان حكومت قراختائيان بود كه ماركوپولو سياح معروف ونيزي از كرمان ديدن كرد. در سال 741 هـ .ق امير مبارزالدين محمد مؤسس سلسله آل مظفر ، كرمان را تصرف كرد. بعد از انقراض اين سلسله كرمان ضميمه متصرفات امير تيمور گوركاني شد و پس از تيموريان سلسله‌هاي قراقويونلو و آق‌قويونلو به ترتيب كرمان را تصرف كردند . مقارن ظهور شاه اسماعيل اول مؤسس سلسله صفويه ( 905 ـ 930 هـ . ق) كرمان در تصرف پسران سلطان حسين بايقرا بود. شاه اسماعيل با اعزام يكي از سرداران خود به نام جان محمد به كرمان ، اين شهر را بدون مقاومت و خونريزي به تصرف درآورد. در اين زمان عده‌اي از ازبكان از طريق خراسان به كرمان تاختند، ليكن از سرداران شاه اسماعيل شكست خورده و عقب‌نشيني كردند. از اين تاريخ به بعد تا پايان سلسله صفويه كرمان قرين امنيت و آسايش بود. گنجعلي خان يكي از معروف‌ترين حكام دوره صفوي است كه در مدت مأموريت خود در كرمان نسبت به آبادي و عمران آنجا سعي و كوشش زياد كرده و آثار زيادي در آن شهر از خود به يادگار گذاشته است. محمود افغان در سال 1132 هـ . ق به قصد تصرف اصفهان پايتخت صفويه از طريق سيستان خود را به كرمان رسانيد، ليكن در آنجا از لطفعلي خان والي فارس و برادر زاده فتحعلي خان وزير اعظم به سختي شكست خورد و به قندهار گريخت. محمود افغان بار ديگر در سال 1132 هـ . ق از راه سيستان به كرمان تاخت و پس از استيلا بر آن از طريق يزد راهي اصفهان شد. پس از دفع اشرف افغان توسط نادر و خلع شاه طهماسب دوم از سلطنت ، كرمان مانند ساير مناطق ايران به تصرف نادر مؤسس سلسله افشاريه درآمد . بعد از كشته شدن نادر، كرمان دستخوش هرج و مرج گرديد و به وسيله افغان‌ها و بلوچ‌ها تاراج شد. كريم خان زند مؤسس سلسله زنديه ( 1163 ـ 1193 هـ .ق ) بعد از سركوبي مخالفين خود ، خدا مراد خان زند را با سپاهي به كرمان فرستاد. اين سردار بدون هيچ گونه مانعي كرمان را تصرف كرد. بعد از انقراض سلسله زنديه بوسيله آغامحمد خان قاجار ، روزهاي تاريك و تيره روزي كرمانيان آغاز شد. آغامحمد خان همين كه از حركت لطفعلي خان زند به كرمان و انتخاب آنجا به پايتختي مطلع شد، با شتاب رهسپار كرمان گرديد و نزديك چهار ماه آنجا را در محاصره گرفت و در نهايت كرمان را به تصرف خود درآورد. آغامحمد خان پس از استيلا بر شهر ، فرمان قتل عام اهالي بي‌گناه را صادر كرد و سپاهيان قاجار از هيچ جنابت و ددمنشي در حق اهالي بي‌گناه كرمان فروگذاري نكردند. روايت است كه به دستور آغامحمد خان بيش از 20 هزار نفر از نعمت بينايي محروم شدند و از سرهاي عده‌اي از ساكنين بي‌گناه كله مناره‌ها بر پا گرديد. بعد از مرگ آغامحمدخان در دوره سلطنت فتحعلي شاه ، شهر جديد كرمان در شهر غربي شهر قديم بنا شد. شهر امروزي كرمان به بركت توسعه صنعتي ، كشاورزي و فرهنگي يكي از آبادترين شهرهاي ايران به حساب مي‌آيد.

 
  سيرج تكاب اندوهجرد  
  سيرچ ابراهيم اباد اندوهجرد  
  باغ هوتك استحكام باباگل  
  پشته اكبرابادرشيدفرخي پيرغيب بالا  
  پوزه كوه پيرنديديگان جهر  
  دره ملاشاهي حجتاباد دهنو  
  فيض اباد ده نو سالار رودخيز  
  كاظم اباد رودخانه زوار  
  كشتوئيه سالاراباد سومون  
  انجيراسپيده شاه اباد/ده دادبخش علي اباد  
  باغ ملك شوراباد كدرود1  
  بندگيليون شيخ اباد كهنوج علي ميرزا  
  پاتل بادامي علي اباد كهنوج شاه  
  پامزار كريم اباد گوديز  
  جنت اباد همت ابادسفلي هنزا  
  جودگردو اسلام آباد1 پشوييه  
  چنارسرگزون همت ابادعليا سانتوئيه  
  چنارسوخته اسلام آباد2 دشتوئيه  
  حمايتي اكبراباد بحري شاهرخ اباد  
  خاك سفيدي اميراباد جوشان  
  دراب حسين ابادغفوري ابگرم  
  دربرافتاب دولتاباد احمديه  
  درچنار ده خان بندرجوشان  
  درزوئيه ده سيف جوشان  
  احمداباد دهنه درودي رشيداباد دهوييه  
  رجنو زيارتگاه سعداباد  
  رنگ رزو شجاع اباد هشتادان  
  ريزه هزار شجاع ابادمحمدعلي علي ابادمرگون  
  زارچوييه شفيع اباد دامن كوه  
  سنگ زرد1 شيرين اباد كوكون  
  سنگه سا علي ابادحجت شهرك ده ملك  
  علي اباد مختاراباد حسن اباد  
  كل كوهي ملكاباد درگلو  
  گري مهدي اباد بندرچاك  
  گودال انجيرو ولي اباد بندنو  
  گودبيدو هاشم اباد پشيشكوئيه  
  مارگيري قناتغستان ده قلي  
  موهوب اسماعيل اباد زاينده رود  
  مهراباد اميراباد فندقاع  
  ناصراباد حاجي اباد كنگري  
  سربند حكيم اباد كهنو  
  كناران ده اقارضي گلچين  
  خرم اباد حجت اباد مادنگ  
  شكرو عبداله اباد محسن اباد  
  محموداباد قاسم اباد ناصراباد  
  فردوس باغ عيش اباد تيركان  
  جلال اباد كريم اباد زمان اباد  
  پشت گلي قناتغستان خردواني  
  سنگ زرد2 دهنه گلومك بندباغين زمين نائي  
  مشهدشهداغدير عزلت اباداقاسيدتقي سرتل  
  بن سوز ماهان كشيت  
  اختياراباد ابگرمو حرمك  
  باداموئيه احمدابادكهنوج ده حسنعلي  
  بيدوئيه ادوري علي اباد  
  چاه كهنوئيه اميراباد كشيت  
  چاه مير بهارستان نسك  
  چشمه سرگدار بي بي گراميه ابگرمو  
  چشمه گز ترجگان باغين  
  ده امير چشمه شقين پتكوئيه  
  ده ذكا چشمه كوشك حسين اباد  
  ده قاب چي چهارطقاري دركرو  
  ده محمدحسن حجت ابادكهنوج ده خوني  
  ده محمدعلي حسن آباد2 گزدره  
  ده نظام حسن آباد1 گلستان  
  شمس اباد حسين ابادزهرود مباركه  
  شيوخ حسين ابادمهديقلي اب بيدو  
  عباس اباد خليل اباد احمد آباد1  
  قاسم اباد خنگستان اسلام ابادنامجو  
  كريم دادي دارستان الله ابادچاروك  
  كهنو درسوسي امادگاه باغين  
  گهنوئيه دره بر توكل ابادازادي  
  گنجعلي دره جا حجت اباد  
  محمداباد دره گز حسين ابادسعدي  
  مهدي آباد1 ده حسني رباط  
  باقرابادريگ رحيم اباد سعدي  
  سعادت اباد روغنوئيه سيداباد  
  ده هوشنگ رزكوه علي ابادرباط  
  كاظميه زهرود كريم ابادرباط  
  رعبه سكنج علي اباد  
  اكبراباد سلطان اباد ده پناه  
  بوج شوردر استخروييه  
  بيدكج شورو اسلام ابادگزدره  
  اكبرابادده باقر عباس اباد چناروييه  
  ده نوئيه عرب اباد ده علي عباس  
  علي اباد علي اباد رضااباد  
  هادي اباد قدرت اباد ابراهيم اباد  
  هنوج قلندري احمد آباد2  
  قائم اباد قلاتوئيه اسلام اباددولت اباد  
  حجت اباديزديها كاظم اباد اسماعيل اباد  
  شهرك چهارده معصوم كركو اكبراباد  
  مهرابادژند كريم اباد اله اباد  
  حسين ابادچشمه سنگي كريم ابادحاج علي اميراباد  
  حسين ابادخان كريم ابادسردار توكل اباد  
  حسين اباددهنه كشكوه حجت اباددق  
  ده خضري كوپنگ حجت ابادرباط  
  فتح اباد كهنوج حسين ابادرباط  
  فردوسي لنگر خيراباد  
  دره سفيد مارو دولت اباد  
  مهدي آباد2 ناظم ابادزهرود دهوييه  
 

شوراباد(چشمه شورو )

نرمگان قنداباد  
  زنگي اباد نعمت آباد1 مهدي اباد  
  حسن آباد1 نعمت آباد2 عباس ابادرباط  
  شرف اباد هنك بالا محمداباد  
  فتح اباد هنگ پايين توكل اباد  
  احمداباد شقين درختنگان  
  اميراباد دهو تيكدرپاي سنگ  
  حسن آباد2 حسين اباد دران  
  خسرواباد چشمه سرخ گودخشو  
  دولت اباد ده ياور سعيدي  
  دولاب اباد محمداباد اسحاق اباد  
  سلطان اباد مهدچهار اكبراباد2  
  حجت اباد پيچوئيه انارستان  
  شاهرخ اباد نائي بندروئيه سيمك  
  صفي اباد مهدي اباد بيدوييه 2  
  علي ابادجهر درگر پشت شيران  
  كهنوح مديم دستجردپايين تنگ زين  
  ميان دوكوه سراسياب فرسنگي چشمه تك  
  نصرت اباد احمداباد دارسينوييه  
  بهشت ابادهرندي استخروييه ده شيب عليا  
  محمداباد زنگي اباد بلبلوييه ده لولو  
  حسين اباد گروه بيدمحمدبيد رضااباد  
  پدو جمال ابادسفلي رودگز  
  دهنو جمال ابادعليا علي ابادابشور  
  عنبروتك دستجرد كرماني  
  احمداباد ده كبكو گززارخضري  
  باب خيدوئيه سفلي كهن ياور گزوئيه  
  بيدشيرين ده شهاب گهرگز  
  چهل محراب اسمالي ميان نهر  
  دودران اله اباد وامق اباد  
  دوزدوئيه باغوها هينمان  
  شوره پتكوئيه ده قاضي  
  صرفه حسين اباداخوند عباس اباد  
  كدبك حسين ابادخان فوسك  
  گروه درچوه نهضت اباد  
  گشيگان ده بالا حسين اباد  
  نياب ده سيد سرچوه  
  پتركي ده فارسي قدمگاه  
  گيشگان بالا ده قاسم خان حمكمان  
  كهن زاكو ده كمالي چشمه احمدي  
  سنگ زخم ده گلشن دهنو  
  كندرصفحه اي ده لبيبي توكل ابادحاج علي  
  كندرخون الو ده ياري باغ بالا  
  سعيداباد ده يزدي تقي اباد  
  ده صفر رستم اباد تي جنگ  
  پريواز شيشوئيه جريسخان  
  پل كينگان ده نوپرويز  
  توتك سفلي گجگين دهنوشور  
  توتك عليا محمداباد ساروج /ساواج  
  جهاداباد هاشم اباد هفتادميش  
  حسين آباد1 ده مهندس خالوئي اصغراباد  
  دودانگه حسين اباد1 بيدوييه 1  
  سنجدبلندبالا عليا گرازوئيه تيزنگ  
  سنگزرد بندرحسين اباد تينون  
  سوراخ مار مرگين سرچيت بالا  
  علي اباد عشق اباد سرچيت پائين  
  فتح اباد حسين اباد2 حجت اباد  
  باب بيدوييه توكل اباد حسن اباد  
  باب خيدوييه عليا

علي اباد(زراشگو-گزوشك )

خالي باغ  
  باب مادوييه عباس اباد خرده دهقان  
  باب زنگي ده خشك خيراباد  
  باب گروييه راين دانگ نيم  
  برسوز نراب درب اسياب  
  پشتلان اسلام اباد درب انارستان  
  قلعه حسين علي اصغراباد دوغ نان  
  قلعه حيدر افغاني ده شعار  
  قلعه چه باب بيني ده شيب سفلي  
  حسين آباد2 باب مردوئيه ده صلاحي  
  خوروئيه توكل اباد ده كافي  
  دشت شقين ده اكبراباد دهو  
  دهنو ده ميرزا روحي اباد  
  رابند فخراباد سراسياب بالا  
  قتلي كريم اباد سراسياب پايين  
  كمسرخ گودابي سردهون  
  كهن دودران مومني سرطاعونه  
  گارچيدان نجم اباد سلطان اباد  
  گهوييه هاشم اباد سيمك  
  هنگرگزي بندرگودر شانگستان  
  يوسفچي ده ملك شريف اباد  
  باب گورك چاه رستم عبدل اباد  
  قنات احمديه گزك علي اباد  
  سرخه اي چشمه گزوئيه فسارود  
  ده شاهوردي عليا گودال 2 كجه  
  ده شاهوردي سفلي شاه بروئيه محموداباد  
  كويرات نظام اباد برسرخ  
  ابزردو جهاديه پشته  
  باغ بي بي جلال اباد تيدر  
  باقر آباد1 خضراباد دهوسفلي  
  چاه قاسم دالي زربيشه  
  حسين اباد گهورئيه علي ابادايرانمنش  
  ده اكبر مهدي اباد گيشين  
  ده جان نصراباد نصراباد  
  ده خمرودوئيه توتك پيربادام علي ابادرشيدفرخي  
  ده زير چشمه ها باغ چشمه گو  
  ده مهدي خيچ ده ملا  
  ده يحيي دشت بزنجون ده شيخ 2  
  دهنو1 علي آباد1 معزيه  
  ششتوئيه قصرميان قياس اباد  
  ده شيخ زينل ني بيد ده اهنگر  
  گودلاسياه احمد آباد1 سراسياب شش  
  ماهرينو احمديه كرداباد  
  متكستان اسداباد كنج ريگ  
  نجف آباد1 بهرامجرد لاغي  
  اكبراباد تلخه اي هوتك  
  ندنو توكل اباد بنه ده زرگر  
  هجگوئيه /اجگوئيه حجت اباد بيدوئيه  
  ده زيار حكمت ابادبالا پاسيب  
  رحمتاباد حكمت ابادپائين چنارپل  
  رشقاوند حميديه زنگي اباد  
  رضااباد خالق اباد عباس اباد  
  كمونوئيه شيخ الرئيس خيراباد علي اباد1  
  لنجان دولت اباد علي اباد2  
  ناصريه زمان اباد كاسو  
  حسين اباد2 سرگدار كريكي ميرزا  
  رحيم اباد سنبل كوثراباد  
  قوام اباد شيشوئيه ده فردوس  
  كريم اباداب نيل صولت اباد دراسپيدبالا  
  پدنوئيه ظهرودبالا اسمان سياه  
  ده سيد ظهرودپائين دهنورحمت اباد  
  ده حسين رجب عباس آباد1 نكركوه  
  كم سفيد عباس آباد2 زمان اباد  
  عباس اباد عسكرو ده عبدالله اباد  
  حسين ابادصفر فيروزاباد فخر آباد1  
  پاگداربالا فيض اباد فخر آباد2  
  پاگدارسفلي كرچ گلوگاه  
  ده مرغو گراغان استخروئيه  
  مختاراباد گودبرافتاب بندر  
  عبدل اباد محمداباد ده مسعود  
  اب دشتو ملوسو كشيك  
  احمداباد1 والي اباد كمونوييه  
  بي بي حيات احمد آباد2 كهنوج معزاباد  
  چنارو اورسال معزاباد  
  حسن اباد چشمه ستون همقاوند  
  ده عبدالله گودر ده طلائي صافي زاده  
  كرشك مظفراباد سردر  
  كهن ستوده تو    
  گورچوييه گودال 3    
  تيكدر گودال 4    
  اميراباد حسين اباد    
  باقر آباد2 عامريه    
  حسين اباد1 علي آباد2    
  دشت زحمتكشان گودال 1    
  ده خان ادوري    
  فيض اباد      
  نجف آباد2      
  اب نيل      
  حضرت اباد      
  جنت اباد/مقبره سيدها      
  كريم ابادگاوخانه